چطور یک روز هم شیرین شد و هم دردناک؟

در ۲۱ آذر ۱۳۲۴، جعفر پیشه‌وری در آزربایجان حکومت ملی را بنیان نهاد.

آن روز در شهرهای آزربایجان — تبریز، اردبیل، اورمیه و دیگر مناطق — مردم با شادی، امید و چشم‌اندازی روشن به آینده نگاه می‌کردند.

پس از سال‌ها مطالبهٔ مداوم برای احقاق حقوق تاریخی، پاسداشت زبان تورکی و حفظ فرهنگ ملت تورک، این واقعه برای مردم همچون عسلی شیرین بود.

اما در ۲۱ آذر ۱۳۲۵…

روزی سنگین و سرنوشت‌ساز فرا رسید.

تمام آن امیدها و شیرینی‌ها، تنها یک سال بعد با خشونت، خونریزی و سرکوب جایگزین شد.

حکومت ملی آزربایجان فروپاشید و در سرزمین مردم تورک، رنج، آتش، کشتار و فشار نظامی حاکم شد.

کوچه‌ها، خانه‌ها و زندگی‌ها زیرورو گردید.

در کنار شیرینی سال گذشته، این‌بار تلخیِ درد و خون نشست.

به‌نظر می‌رسد که شایسته است این دو واقعیت تاریخی و فراموش‌نشدنی —

که هر دو در یک روز، یعنی ۲۱ آذر رخ داده‌اند —

در قالب یک نام واحد گردآوری شوند:

بال–قان بایرامی

زیرا ۲۱ آذر:

• از یک سو روز خیزش، آگاهی و بیداری ملی بود،

• و از سوی دیگر یادگار رنج، خشونت و خون.

این روز نه صرفاً جشن است و نه تنها سوگ؛

بلکه ترکیبی است از هر دو:

یادِ شیرین «بال» و خاطرهٔ تلخ «قان».

معنای بال–قان بایرامی همین است:

نه آن شادی تاریخی را باید از یاد برد،

و نه آن درد و خون را.

اگر امروز هویت، مسیر و حافظهٔ جمعی داریم،

بیست‌ویک آذر یکی از اصلی‌ترین نمادهای این حافظهٔ ملی است.

آزرین ییرمی بیری — بال–قان بایرامی موبارک.