در تحلیل تحولات اخیر باید به یک نکته مهم توجه کرد: بخشی از جریان‌های افراطی و آخرالزمانی در ساختار قدرت ایران، سال‌هاست که با نگاه ایدئولوژیک و ماجراجویانه، منطقه را به سوی تنش و بی‌ثباتی سوق می‌دهند. حمله پهپادی به جمهوری آزربایجان نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است.

تورک‌های ایران در حوادث خونبار دی‌ماه ــ که بسیاری از ناظران آن را پروژه‌ای برای کشاندن کشور به آشوب و حتی زمینه‌سازی برای جنگ داخلی می‌دانستند ــ با درایت و خویشتنداری عمل کردند. آنان با وجود تحریک‌های گسترده داخلی و خارجی، بازیچه سناریوهای خطرناک نشدند، به خیابان‌ها کشیده نشدند و اجازه ندادند ایران به میدان یک درگیری قومی یا داخلی تبدیل شود.

همین خویشتنداری سیاسی و اجتماعی تورک‌ها اکنون به مانعی جدی در برابر پروژه‌های بی‌ثبات‌سازی تبدیل شده است. از همین رو، برخی جریان‌های تندرو و آخرالزمانی تلاش دارند با هدف قرار دادن جمهوری آزربایجان احساسات تورک‌های ایران را تحریک کنند؛ چرا که می‌دانند آزربایجان برای تورک‌ها تنها یک کشور همسایه نیست، بلکه پیوندهای عمیق تاریخی، فرهنگی و عاطفی با آن دارند.

هدف چیست؟

با ایجاد تنش میان ایران و جمهوری آزربایجان، احساسات تورک‌های ایران تحریک شود، اعتراضات گسترده شکل بگیرد و کشور وارد مرحله‌ای از درگیری داخلی و شکاف قومی شود. در چنین وضعیتی، احتمال گسترش بحران و حتی ورود بازیگران منطقه‌ای ــ از جمله تورکیه ــ به معادله افزایش می‌یابد.

اگر چنین چرخه‌ای آغاز شود، بحران از سطح داخلی عبور کرده و به یک جنگ منطقه‌ای تبدیل خواهد شد؛ جنگی که دقیقاً همان چیزی است که جریان‌های آخرالزمانی به دنبال آن هستند تا منطقه را در آتش بی‌ثباتی فرو ببرند و پروژه‌های خطرناک خود را پیش ببرند.

اما تجربه نشان داده است که تورک‌های ایران مردمی آگاه و مسئولیت‌پذیر هستند. آنان بارها ثابت کرده‌اند که نه ابزار پروژه‌های تجزیه‌طلبانه می‌شوند و نه بازیچه سناریوهای بیگانگان یا ماجراجویان داخلی.

راه خردمندانه در چنین شرایطی صبر استراتژیک، هوشیاری سیاسی و پرهیز از افتادن در دام تحریکات است. شعوبیان و جریان‌های افراطی تلاش دارند با تحریک احساسات، جامعه را به سمت واکنش‌های هیجانی سوق دهند؛ اما عقل سلیم حکم می‌کند که با درایت، این دام‌ها را خنثی کرد.

تورک‌ها باید همچنان با آگاهی، آرامش و دوراندیشی عمل کنند و اجازه ندهند دشمنان ثبات و همزیستی در ایران، آنان را به ابزاری برای تحقق اهداف خطرناک خود تبدیل کنند.